ในการเลือกตั้งปี 2569 ระบบ 'บัญชีรายชื่อ' หรือ 'ปาร์ตี้ลิสต์' เป็นกลไกสำคัญที่ทำให้คะแนนเสียงทุกคะแนนมีความหมาย โดยคะแนนเสียงจากบัตรเลือกตั้ง สส. แบบบัญชีรายชื่อ (บัตรสีชมพู) จะถูกนำมาคำนวณเป็นจำนวนที่นั่งในสภาอย่างสัดส่วน หลังจากการนับคะแนนเสร็จสิ้น พรรคการเมืองแต่ละพรรคจะได้รับทราบจำนวน สส. ที่สามารถคว้ามาได้
บัญชีรายชื่อคืออะไร
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ คือ ผู้ที่ไม่ได้รับเลือกมาจากการลงคะแนนในเขตเลือกตั้ง แต่จะมีการคำนวณจากคะแนนเสียงที่ประชาชนเลือกพรรคการเมืองทั่วประเทศ การเลือกตั้งในรูปแบบนี้ทำให้ทุกคะแนนเสียงมีความหมาย ไม่ว่าพรรคจะชนะในพื้นที่ใดก็ตาม
การเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อในปี 2569
ในการเลือกตั้งครั้งนี้มี สส. แบบบัญชีรายชื่อทั้งหมด 100 คน จากจำนวน สส. รวม 500 คน การลงคะแนนเสียงให้พรรคการเมืองเป็นการเลือกตั้งที่เรียกว่า 'การเลือกพรรค' และทุกคะแนนเสียงจะถูกรวมกันเพื่อนำไปคำนวณเป็นจำนวนที่นั่งในสภา
การคำนวณจำนวน สส. แบบบัญชีรายชื่อ
ที่มาของ สส. แบบบัญชีรายชื่อเริ่มจากพรรคการเมืองจัดทำรายชื่อผู้สมัครในลำดับที่เรียงกันไว้ล่วงหน้าไม่เกิน 100 คน หลังจากประชาชนลงคะแนนเลือกพรรค คะแนนจะถูกนำมารวมกัน และ กกต. จะคำนวณเพื่อดูว่าพรรคใดได้จำนวน สส. กี่คน โดยใช้คะแนนรวมทั้งหมดหาร 100 เพื่อหาค่าเฉลี่ยต่อที่นั่ง จากนั้นนำคะแนนของแต่ละพรรคมาหารค่าเฉลี่ยนี้ เพื่อดูตามลำดับรายชื่อที่พรรคส่งมา
ความแตกต่างระหว่าง สส. แบบบัญชีรายชื่อและ สส. แบบแบ่งเขต
- สส. แบบบัญชีรายชื่อ: รวมคะแนนเสียงทั้งประเทศและเฉลี่ยเป็นจำนวนเก้าอี้ให้แต่ละพรรค ซึ่งเป็นการเลือกพรรคการเมือง
- สส. แบบแบ่งเขต: แข่งขันกันในพื้นที่ โดยผู้ที่ได้คะแนนเสียงมากที่สุดในเขตนั้นจะได้เป็น สส.
การทำความเข้าใจในระบบบัญชีรายชื่อจะช่วยให้ประชาชนรู้ว่าคะแนนเสียงที่เลือกส่งผลต่อจำนวนที่นั่งในสภาอย่างไร ทุกเสียงของประชาชนมีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางการเมืองและนโยบายระดับชาติ
